Flipping the classroom in de praktijk

Als onderwijsconsulent bij Heutink ICT begeleid ik scholen op ICT-gebied. De laatste jaren zijn steeds meer scholen bezig met de aanschaf en inzet van tablets. Zoals mijn collega Bastiaan vorige maand al schreef is dit niet altijd een makkelijke stap voor scholen.

Een theorie die wij vaak horen in relatie met de inzet van tablets is de theorie Flipping the classroom. Flipping the classroom is een theorie die veel in Amerika en Canada op middelbare scholen wordt ingezet. Hierbij wordt als huiswerk de instructie aangeboden d.m.v. instructiefilmpjes. Een leerling kan deze zelf bekijken en eventueel terugspoelen en herhalen. Hierdoor heeft de docent tijdens de les meer tijd om specifieke aandacht aan leerlingen te geven en differentiatie te bieden voor bijvoorbeeld de wat slimmere leerlingen. Kijk voor meer informatie naar dit filmpje.

Ik hoor veel over deze theorie maar zag ik het eigenlijk nooit in de praktijk. Daarnaast worden er bij het bespreken van deze theorie op scholen veel (terechte) vragen gesteld zoals: ”Moet ik dan ook nog allemaal instructiefilmpjes opnemen?”, “Waar haal ik die tijd vandaan?”, “Hoe kunnen kinderen een filmpje thuis kijken?”, “Kijken de kinderen alleen nog maar filmpjes?” en “Zijn wij straks overbodig?”. In mijn ogen ligt hier nog een aantal vragen onder, namelijk: “Hoe organiseer ik dit in mijn klas?” en “Werkt deze theorie in de praktijk eigenlijk wel?”

Mijn antwoord naar de leerkrachten die enthousiast zijn over deze (of andere) theorieën is dat je vooral moet kijken hoe je dit wilt vertalen naar je eigen onderwijs. Je hoeft niet precies volgens een theorie te werken. Vaak sluit dit niet helemaal aan bij het onderwijs dat op jouw school gegeven wordt of heb je (zoals bij deze theorie) misschien niet de tijd om elke dag heel veel filmpjes op te nemen. Dit noemen wij theoretiseren. Kijken hoe een theorie binnen jouw onderwijs past. 

Om er achter te komen hoe flipping the classroom werkt heb ik een pilot gedraaid op in groep 6/7 van de Da Costaschool in Hilversum. De school werkt sinds kort met een aantal tablets en was, zoals veel scholen, op zoek naar een goede inzet. We zijn van start gegaan in verschillende fases.

  • Fase 1: Inzet van de app Explain everything
    De app Explain everything is een annotatieprogramma op de tablet. Je kunt net als op een digibord annotaties maken. Het mooie is dat je deze ook op kunt nemen. Naast het beeld wordt ook je stem opgenomen. Ideaal voor instructie dus. Tijdens deze eerste fase wilden we vooral aandacht besteden aan verlengde instructie, dus nog geen flipping the classroom! Onze onderzoeksvraag was: Biedt deze app extra ondersteuning bij verlengde instructie?
  • Fase 2: Aan de slag met instructiefilmpjes
    Tijdens deze fase krijgen de leerlingen geen directie instructie van de leerkracht, maar krijgen ze de instructie via een filmpje op de tablet aangeboden. Vervolgens gaan ze aan de slag met de verwerking. Onze onderzoeksvraag was: “Hebben leerlingen voldoende aan een opgenomen instructie om de verwerking te maken?”
  • Fase 3: Het delen van de filmpjes op een elektronisch leeromgeving
    Deze fase voeren we pas uit als de eerste twee fases succesvol zijn afgerond. Een belangrijk onderdeel van de theorie is dat leerlingen in staat gesteld worden om zelf filmpjes terug te kijken. Dit zien we voor ons bij bijvoorbeeld een vakgebied als rekenen.

Ervaringen

Fase 1

Tijdens de eerste fase gingen een aantal leerlingen uit groep 7 aan de instructietafel zitten voor de verlengde instructie. Van deze verlengde instructie werd zowel de stem van de leerkracht en leerlingen als de annotaties (geschreven tekst) opgenomen met behulp van de app Explain everything. Na deze verlengde instructie konden ze deze zo vaak als ze wilden terug kijken op de tablet. De leerkracht kon vervolgens rondlopen en andere kinderen helpen.  

Evaluatie

Ik was over de eerste groep nog niet zo heel enthousiast. De kinderen deden naar mijn mening weinig met deze instructie. Dat kwam mede doordat de instructie specifiek bij een som hoorde. De meerwaarde ontstond toen een aantal leerlingen uit groep 6 dezelfde instructie bekeek. Het bleek dat ze echt actief meededen in de eerste aangeboden instructie. Dit hadden we van tevoren niet gepland en ontstond vanzelf.
We constateerden dat het belangrijk is om de instructies kort en algemeen te houden. Ook moet het goed aansluiten bij de instructie die de leerlingen gewend zijn. In ons voorbeeld sprak de leerkracht bij deelsommen over frikadellen, dit vonden de leerlingen duidelijk prettig. De meerwaarde in de inzet van deze app zit in de herhaling van de aangeboden leerstrategieën. 

Fase 2

Om te kunnen experimenteren met instructiefilmpjes in de les had ik de leerkracht gevraagd om een instructiefilmpje op te nemen. Dit kostte de leerkracht 2 uur (in totaal dus 6). Dit is naar mijn idee niet reëel om dagelijks te doen, maar wel erg belangrijk voor het slagen van het experiment. Je moet bereid zijn om er tijd in te stoppen, zodat je de resultaten goed kunt bekijken. De kinderen gingen na een korte instructie van de leerkracht de filmpjes bekijken. Dit deden ze in groepjes. Elke niveaugroepje had een eigen tablet.

Evaluatie

De kinderen merkten dat het geluid helaas te zacht was opgenomen. Hierdoor was het slecht te verstaan. Daarnaast was één tablet per groep wel wat weinig. Het was leuk om te zien dat sommige kinderen hier een oplossing voor vonden door de tablet centraal neer te zetten. Ook hier was de instructie vrij specifiek. Hierdoor kostte het opnemen veel tijd. Het is belangrijk dat je een werkinstructie (welke sommen moet je maken) en echte instructie (bijvoorbeeld strategie) van elkaar scheidt. Hierdoor ontstaan er korte fragmenten die nogmaals te gebruiken zijn. Ik adviseer scholen om de werkinstructies ter plekke aan de kinderen te geven. Hierdoor kun je goed inspelen op eventuele vragen.
Nu reist natuurlijk de vraag of het inhoudelijk goed liep. Hier waren we erg tevreden over, de leerkracht gaf op 6 plaatsen tegelijk instructie. Hij vond dit erg prettig. Hij kon nu echt meer aandacht besteden aan de betere leerlingen, waar hij eerder toch meer bij de wat zwakkere kinderen bleef steken. De rol van de leerkracht is en blijft natuurlijk erg belangrijk. Je ziet namelijk niet of je leerlingen de instructie ook begrepen hebben. Het is dus heel belangrijk om rond te lopen, met kinderen te praten over de instructie en de verwerking van de stof. Dan heeft deze theorie kans van slagen.

Eindconclusie

We waren erg enthousiast over deze theorie en zien zeker mogelijkheden deze te implementeren in het onderwijsaanbod van de school. Het is wel een theorie die bij de school of zelfs leerkracht moet passen. We gaan binnenkort beginnen aan de 3e fase. Hierbij gaan we (korte) fragmenten in een elektronische leeromgeving plaatsen! Daarover later meer.

Mocht u naar aanleiding van dit artikel meer willen weten over de implementatie van deze theorie of zelf begeleiding willen bij het opzetten van een dergelijke project. Neem dan contact met ons op!

Media
  • wouter-stiekema-thumb.jpg
  • wouter-stiekema.jpg
Laat een bericht achter
De naam die je hier invult wordt weergegeven bij de reactie.
Je e-mail adres is nodig voor het verwerken van de reactie, maar wordt niet getoond op de website.
De veiligheidscode wordt gebruikt om spam tegen te houden. Hiermee kunnen mensen worden onderscheiden van automatische spam scripts.
CAPTCHA Afbeelding
Vul de bovenstaande code hieronder in