Innoveren met ICT

Bij veel scholen (c.q. schoolbesturen) leeft vandaag de dag een gezonde ambitie om te innoveren. Vanuit die ambitie wordt veelvuldig gekeken naar mogelijkheden om bijvoorbeeld gepersonaliseerd leren en 21st Century Skills te integreren in de bestaande onderwijsvisie. Bij het realiseren van dit soort innovatieve doelstellingen kan ICT een krachtig middel zijn. Belangrijke voorwaarde is dan wel dat er op een doordachte manier in ICT-middelen wordt geïnvesteerd. Gebeurt dat niet, dan liggen teleurstellingen op de loer.

Stap voor stap

In de dagelijkse praktijk zien we steeds weer dat innoveren met ICT de meeste kans van slagen heeft wanneer je kiest voor een planmatige aanpak vanuit de visie van de school. Het aanschaffen van iPads of andere tablets betekent niet automatisch dat je komt waar je wilt zijn. Duurzaam onderwijskundig rendement behalen met ICT is een kwestie van planmatig stapjes zetten: hoe kom je als school van de huidige situatie naar de stip aan de horizon die je hebt bepaald? Om dit proces op een gestructureerde manier te benaderen en het zodoende maximale kans van slagen te geven, hanteren we bij Heutink ICT graag het verandermodel ‘Van Waarnemen naar Waarmaken’ van Paul Kloosterboer1.

1Kloosterboer, Paul, Van Waarnemen naar Waarmaken − Expeditie naar waarde met professionals, Academic Service, 2012

Van Waarnemen naar Waarmaken

Aan de hand van het model van Kloosterboer doorlopen we met een school(bestuur) vier heldere procesfasen. Daarbij stellen we ons op als een objectieve expert-gesprekspartner; een ‘kritische vriend’ zoals de PO-Raad die zo graag ziet in het onderwijs. Zo komen we samen tot een gefundeerd plan om innoveren met ICT doeltreffend te maken.

Waarnemen

In deze oriënterende fase kijken we eerst eens naar de huidige en de gewenste situatie op school- en/of bestuursniveau. We hebben in dit kader ook aandacht voor wat de ouders van de leerlingen eigenlijk willen. Ook zij vormen zeker een succesfactor. Daarnaast kijken we tijdens deze fase naar maatschappelijke tendensen en de eisen die de overheid stelt. Welke ontwikkelingen zijn er op dat vlak?

Waarderen

Zodra we denken dat we alle ingrediënten op tafel hebben gekregen, proberen we de diverse waarnemingen te duiden en er conclusies aan te verbinden. Wat betekent dit nu voor onze school? Voor ons onderwijs? Voor de leerkrachten? Voor de ontwikkeling van onze leerlingen? In deze fase kan bijvoorbeeld aan het licht komen dat laptops voor een bepaalde school veel geschikter zijn dan iPads vanwege de (methode)software die men wil gebruiken.

Willen

In deze fase bekijken we heel praktisch wat we op basis van de getrokken conclusies daadwerkelijk willen gaan uitvoeren. Wat willen we nu als team met de inzet van ICT en is datgene wat we willen ook wat we zouden moeten willen?

Waarmaken

In deze fase gaan we een plan van aanpak ontwerpen met heldere, haalbare en meetbare doelstellingen. Wie gaat de kar trekken? Wat hebben we nodig? Welke doelen streven we na? Hoe meten we dat? Hoe gaan we dat organiseren? Dit zijn vragen die we in het genoemde plan beantwoord willen hebben.

Verhelderende toetsing

Onderwijspsycholoog en hoogleraar aan de Open Universiteit Paul Kirschner vindt dat er na de toepassing van het model van Kloosterboer nog drie toetsingscriteria gelden voor het plan dat uiteindelijk uit de bus komt:

  • Is het plan leuk genoeg om te worden gedragen?
  • Is het plan efficiënt in de zin dat het tijd bespaart?
  • Is het plan effectief in de zin dat het bijdraagt aan het halen van leerdoelen?

Aan de hand van deze vragen kun je tijdens een evaluatie ook de opbrengsten van een project meten. Wat mij betreft vormt deze laatste toetsing dan ook een verhelderende en dus nuttige afronding.

En dan de praktijk

Wat de ervaring ruimschoots heeft geleerd, is dat de leerkrachten de bepalende factor zijn bij het al dan niet slagen van innoveren met ICT. Het is van groot belang dat zij tijdig worden gekend in de visie en de plannen die daaraan worden verbonden. Bovendien moet recht worden gedaan aan individuele opvattingen van leerkrachten. Waarom zou je hen allemaal over één kam scheren, in een tijd waarin ouders van scholen juist onderwijs op maat verwachten? Binnen een professionele organisatie kun je er ook voor kiezen de beschikbare vaardigheden en talenten optimaal te benutten. Ons advies is dan ook vaak: geef leerkrachten de ruimte om te experimenteren, eventueel met ondersteuning en begeleiding van een externe adviseur. Je hoeft ook echt niet met alle leerkrachten tegelijk op de hele school aan de slag te gaan. Probeer het eerst eens met een aantal ‘pionierleerkrachten’ en laat hen na een jaar vertellen over hun ervaringen en de effecten op leerlingen en ouders. Faciliteer als schoolleiding ook dat leerkrachten af en toe bij elkaar in de klas kunnen komen kijken. Innoveren hoeft niet stormachtig te zijn. Hoe meer mensen de tijd krijgen om het écht te willen, hoe groter de kans dat het gaat werken.

In deze blogserie presenteren we steeds een actueel thema rond onderwijs en ICT. We zullen proberen de meest besproken thema’s en vraagstukken te duiden en er heldere conclusies aan te verbinden. Daarbij zullen we ook aandacht besteden aan uitgesproken trends (soms misschien hypes) en de keuzes die wij daarin zelf maken en hebben gemaakt. Met deze reeks hopen we ertoe bij te dragen dat scholen kunnen focussen op wat voor hen de beste manier is om invulling te geven aan ICT-ambities. Want scholen zijn uiteindelijk net mensen: ze zijn allemaal anders.

Wilt u op de hoogte blijven van wanneer de volgende blogs worden gepubliceerd? Klik dan hier om u in te schrijven. U krijgt dan automatisch een e-mail wanneer er een nieuwe blog online staat.


Wouter Würdemann

Wouter Würdemann

Wouter Würdemann is Teamleider Training & Advies. Voordat Wouter bij Heutink ICT aan het werk ging had hij ruime ervaring als leerkracht en ICT-coördinator opgedaan in het basisonderwijs. Binnen Heutink ICT heeft Wouter verschillende succesvolle trainingen en begeleidingstrajecten vormgegeven Hij adviseert besturen op het gebied van onderwijs en ICT. Zijn aanpak is praktisch, met de voeten in de klei. In zijn visie gaat goed onderwijs over kinderen en interactie en is ICT niet meer dan een hulpmiddel.

Media
  • innovatie_thumb.jpg
  • innovatie_banner.jpg
Laat een bericht achter
De naam die je hier invult wordt weergegeven bij de reactie.
Je e-mail adres is nodig voor het verwerken van de reactie, maar wordt niet getoond op de website.
De veiligheidscode wordt gebruikt om spam tegen te houden. Hiermee kunnen mensen worden onderscheiden van automatische spam scripts.
CAPTCHA Afbeelding
Vul de bovenstaande code hieronder in